Etykieta suplementu diety: obowiązkowe informacje i lista kontrolna

Jakie przepisy decydują o treści etykiety suplementu diety?

Trzy poziomy przepisów: ogólne przepisy UE dla każdej żywności opakowanej, przepisy UE dotyczące wyłącznie suplementów diety oraz przepisy krajowe kraju sprzedaży.

Każde państwo przenosi dyrektywę 2002/46/WE do własnego prawa i języka. Przepisy UE określają treść, a dokładne brzmienie wynika z prawa kraju sprzedaży.

Suplement diety nie potrzebuje informacji o wartości odżywczej (energia, tłuszcz, węglowodany): wyłącza ją art. 29 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011.

Jak musi nazywać się produkt?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2002/46/WE produkt sprzedaje się pod nazwą „suplement żywnościowy”, w języku kraju sprzedaży. Na etykiecie używa się terminu z prawa krajowego danego kraju.

• Polska: „suplement diety” – termin stosowany w polskich przepisach i przez GIS (polska wersja dyrektywy mówi o „suplementach żywnościowych”).
• Słowacja: „výživový doplnok”; Czechy: „doplněk stravy” (rozporządzenie nr 58/2018 Sb.).
• Niemcy: „Nahrungsergänzungsmittel”; Francja: „complément alimentaire”.

Marka ani nazwa fantazyjna nie zastępują nazwy środka spożywczego (art. 17 rozporządzenia 1169/2011). Dobrze sprawdza się nazwa opisowa, np. „suplement diety z magnezem”. Nazwa środka spożywczego i ilość netto muszą być w tym samym polu widzenia (art. 13 ust. 5).

Jakie dane są obowiązkowe tylko dla suplementów diety?

W porównaniu ze zwykłą żywnością opakowaną etykieta suplementu diety musi zawierać dodatkowo siedem danych na podstawie art. 6 ust. 3 i art. 8 dyrektywy 2002/46/WE:

1. nazwy kategorii składników odżywczych lub substancji charakteryzujących produkt albo wskazanie ich charakteru (np. „witaminy i składniki mineralne”, „ekstrakt roślinny”),
2. porcję produktu zalecaną do dziennego spożycia (np. „1 kapsułka dziennie”),
3. ostrzeżenie, aby nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,
4. informację, że suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety,
5. informację, że produkt należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci,
6. ilość każdego składnika odżywczego lub substancji o działaniu odżywczym lub fizjologicznym, w postaci liczbowej, w zalecanej dziennej porcji,
7. przy witaminach i składnikach mineralnych także procent referencyjnej wartości spożycia (% RWS).

Dyrektywa określa treść ostrzeżeń, a nie ich dokładne brzmienie. Najbezpieczniej trzymać się brzmienia stosowanego w kraju sprzedaży. Na polskich etykietach zwykle stosuje się sformułowania: „Nie przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia.”, „Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety.” i „Przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.”

Jak podać ilości w dziennej porcji i % RWS?

Ilości podaje się w zalecanej dziennej porcji, a nie na 100 g czy 100 ml (art. 8 ust. 2 dyrektywy 2002/46/WE). Są to wartości średnie, oparte na analizie produktu przeprowadzonej przez producenta (art. 9 ust. 1). Porcja w tabeli zawartości musi odpowiadać porcji w sposobie użycia.

% RWS podaje się tylko przy witaminach i składnikach mineralnych, dla których referencyjną wartość spożycia określa załącznik XIII część A rozporządzenia 1169/2011. Można go też przedstawić graficznie (art. 9 ust. 2 dyrektywy). Wybrane wartości dla osób dorosłych:

Przykład: 150 mg magnezu w dziennej porcji to 150 ÷ 375 = 40% RWS. Przy ekstraktach roślinnych, aminokwasach i innych substancjach bez RWS podaje się tylko ilość, np. z adnotacją, że referencyjnej wartości spożycia nie ustalono.

Przy kontroli etykiet organy korzystają z wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących tolerancji z grudnia 2012 r. Dla suplementów diety dopuszczają one, łącznie z niepewnością pomiaru, +50% / −20% dla witamin i +45% / −20% dla składników mineralnych. Wytyczne nie są prawnie wiążące. W praktyce rzeczywista zawartość nie powinna być niższa od deklarowanej o więcej niż 20%, także pod koniec okresu trwałości.

Co wpisać w wykazie składników i jak oznaczyć alergeny?

Wykaz składników zaczyna się nagłówkiem zawierającym słowo „składniki” i obejmuje wszystkie składniki w kolejności malejącej masy w chwili ich użycia (art. 18 rozporządzenia 1169/2011).

• Dodatki do żywności podaje się nazwą kategorii, po której następuje nazwa szczególna lub numer E, np. „substancja konserwująca: sorbinian potasu” (załącznik VII część C).
• Otoczki kapsułek też są składnikami, np. „otoczka kapsułki: hydroksypropylometyloceluloza”.
• Sztucznie wytworzone nanomateriały oznacza się słowem „nano” w nawiasie (art. 18 ust. 3).
• Alergeny z 14 grup wymienionych w załączniku II wyróżnia się w samym wykazie składników, np. krojem, stylem czcionki lub kolorem tła (art. 21).
• Ilość składnika (QUID): jeśli składnik występuje w nazwie albo jest wyróżniony słowem lub obrazem, podaje się jego ilość (art. 22, załącznik VIII).

Ilość netto, data minimalnej trwałości, partia, przechowywanie i sposób użycia: co dokładnie?

Obowiązują ogólne zasady dla żywności opakowanej:

• Ilość netto w ml dla płynów i w g dla pozostałych produktów (art. 23). Przy tabletkach i kapsułkach podaje się masę netto; dodanie liczby tabletek lub kapsułek jest powszechne i przydatne. Załącznik IX pkt 1 lit. c) zwalnia z tego obowiązku żywność zazwyczaj sprzedawaną na sztuki, jeśli liczba sztuk jest widoczna z zewnątrz lub podana na etykiecie; czy organy stosują to do suplementów, bywa różnie, dlatego podanie także masy jest bezpieczniejsze.
• Data minimalnej trwałości: „Najlepiej spożyć przed …”, gdy data zawiera dzień, w innych przypadkach „Najlepiej spożyć przed końcem …”. Przy trwałości dłuższej niż 18 miesięcy wystarczy rok, przy trwałości od 3 do 18 miesięcy – miesiąc i rok (załącznik X).
• Warunki przechowywania oraz, w razie potrzeby, okres przydatności po otwarciu (art. 25).
• Partia, zwykle poprzedzona literą „L” (dyrektywa 2011/91/UE).
• Sposób użycia, jeśli bez niego trudno byłoby właściwie użyć produktu, np. „rozpuścić w szklance wody” (art. 9 ust. 1 lit. j)).

Czyja nazwa i adres muszą być na etykiecie?

Nazwa lub firma i adres podmiotu, pod którego nazwą produkt jest wprowadzany na rynek (art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 1169/2011). Przy private label jest to właściciel marki, a nie producent kontraktowy. Jeśli właściciel marki nie prowadzi działalności w UE, podaje się importera.

Producenta nie trzeba wymieniać. Dobrowolnie można dodać „Wyprodukowano dla …”.

Kraj pochodzenia jest obowiązkowy tylko wtedy, gdy jego brak mógłby wprowadzić konsumentów w błąd (art. 26 ust. 2 lit. a)). Jeśli go Państwo podają, a składnik podstawowy pochodzi z innego kraju, obowiązują zasady art. 26 ust. 3.

W jakim języku musi być etykieta?

Obowiązkowe informacje muszą być podane w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów w państwie członkowskim, w którym produkt jest sprzedawany (art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Każde państwo może określić jeden lub kilka języków urzędowych UE na swoim terytorium (art. 15 ust. 2); w praktyce jest to język krajowy. Etykieta może zawierać kilka języków (art. 15 ust. 3).

• Polska: język polski. Do powiadomienia GIS dołącza się wzór oznakowania w języku polskim (art. 29 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia).
• Słowacja i Czechy (jeśli planują Państwo sprzedaż także tam): słowacki (ustawa nr 152/1995 Z. z., § 9 ust. 1), czeski (ustawa nr 110/1997 Sb., § 3 ust. 1 lit. e)); dopuszczalna jest dwujęzyczna etykieta słowacko-czeska.
• Kilka krajów na jednym opakowaniu: każda wersja językowa musi być kompletna, łącznie z krajową nazwą suplementu i wszystkimi ostrzeżeniami.

Przy sprzedaży online te same zasady językowe dotyczą strony produktu.

Jaka wielkość czcionki i układ są wymagane?

Obowiązkowe informacje muszą mieć czcionkę o wysokości x co najmniej 1,2 mm albo 0,9 mm, jeśli największa powierzchnia opakowania jest mniejsza niż 80 cm² (art. 13 ust. 2 i 3, załącznik IV rozporządzenia 1169/2011).

• Informacje muszą być umieszczone w widocznym miejscu, łatwo dostrzegalne, wyraźnie czytelne i w stosownych przypadkach trwałe (art. 13 ust. 1).
• Nie mogą być ukryte, zasłonięte ani przerwane innym tekstem lub obrazem.
• Nazwa środka spożywczego i ilość netto muszą być w tym samym polu widzenia (art. 13 ust. 5).

Które składniki wymagają dodatkowych ostrzeżeń?

Niektóre składniki wymagają na podstawie prawa UE dodatkowych informacji, a część krajów dodaje własne.

Czy w Polsce dla określonych substancji obowiązują dodatkowe krajowe ostrzeżenia, proszę sprawdzić przed drukiem.

Co musi pokazywać sklep internetowy?

Przy żywności opakowanej sprzedawanej online wszystkie obowiązkowe informacje, z wyjątkiem daty minimalnej trwałości, muszą być dostępne przed zawarciem transakcji – na stronie produktu lub w inny wyraźnie wskazany sposób, bez dodatkowych kosztów dla konsumenta. Wszystkie obowiązkowe dane muszą być dostępne w chwili dostawy (art. 14 rozporządzenia 1169/2011).

Przy suplementach diety obejmuje to także dane szczególne dla suplementów: kategorie składników odżywczych, dzienną porcję, ostrzeżenia, ilości w dziennej porcji i % RWS. W praktyce warto opublikować na stronie produktu pełny tekst etykiety, najlepiej ze zdjęciem etykiety, w języku danego rynku.

Gdzie przepisy krajowe dodają wymagania?

Prawo UE określa treść etykiety, a prawo krajowe dodaje szczegóły. Przed drukiem warto sprawdzić przepisy każdego kraju, w którym będą Państwo sprzedawać.

Jak działa powiadomienie, wyjaśnia poradnik Powiadomienie GIS o suplemencie diety. Jeśli kupują Państwo od producenta z innego państwa członkowskiego, zob. Suplementy diety ze Słowacji.

Lista kontrolna przed drukiem

Przed drukiem warto przejść etykietę punkt po punkcie:

Jak wyglądają teksty etykiety prawdziwego produktu?

Poniższe teksty to przykład z naszego katalogu dla liposomalnego chelatu magnezu w butelce 200 ml, tutaj po polsku. Pokazują strukturę etykiety, nie są gotową etykietą Państwa produktu i nie zawierają oświadczeń zdrowotnych.

Jakie błędy na etykietach zdarzają się najczęściej?

Te błędy wynikają z opisanych wyżej zasad i łatwo je przeoczyć:

• brak krajowej nazwy „suplement diety” w jednej z wersji językowych,
• ilości podane na 100 ml zamiast w dziennej porcji albo brak % RWS,
• ilość substancji czynnej niezgodna z porcją w sposobie użycia,
• alergeny niewyróżnione w samym wykazie składników,
• dodatki do żywności bez nazwy kategorii,
• producent zamiast właściciela marki jako odpowiedzialny podmiot,
• nazwa i ilość netto poza wspólnym polem widzenia,
• tekst mniejszy niż 1,2 mm (na małych opakowaniach 0,9 mm),
• sformułowania o właściwościach leczniczych („leczy”, „pomaga na chorobę”), zakazane przez art. 6 ust. 2 dyrektywy 2002/46/WE i art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011,
• stwierdzenia sugerujące, że zróżnicowana dieta nie dostarcza wystarczającej ilości składników odżywczych (art. 7 dyrektywy 2002/46/WE),
• „lepsze wchłanianie” czy „wyższa biodostępność”, które nie są dozwolonymi oświadczeniami zdrowotnymi. Więcej w poradnikach Oświadczenia zdrowotne na suplementach diety i Czym są suplementy liposomalne.

Jak możemy pomóc przy etykiecie?

Przygotowujemy treść etykiety, a na życzenie także drukujemy i naklejamy etykiety:

• teksty na etykietę w języku polskim (składniki, ilości w dziennej porcji, sposób użycia, ostrzeżenia, przechowywanie),
• szablon wymiarów w skali 1:1 i instrukcja dla grafika; projekt graficzny dostarczają Państwo, bo nie świadczymy usług projektowania,
• sprawdzenie gotowego pliku PDF i podgląd przed drukiem,
• opcjonalny druk i naklejenie za 0,30 € za sztukę, bez opłaty przygotowawczej; produkty dostarczamy też bez etykiety, a teksty etykiety i szablon otrzymują Państwo w każdym przypadku.

Gotowe produkty z Państwa etykietą wysyłamy zwykle w ciągu 3–5 dni roboczych od otrzymania plików graficznych etykiety, jeśli produkt jest na stanie. W Polsce o każdym suplemencie diety trzeba przed pierwszym wprowadzeniem do obrotu powiadomić GIS, a w większości innych krajów UE również obowiązuje powiadomienie (art. 10 dyrektywy 2002/46/WE). Wymagania różnią się między krajami. Na życzenie doradzimy i przygotujemy dokumenty.

Wybór oświadczeń zdrowotnych należy do Państwa. Szczegóły na stronie Etykiety; zapytanie o etykietę mogą Państwo wysłać przez formularz – także po polsku.