Etiket van een voedingssupplement: verplichte vermeldingen en checklist

Welke regels bepalen wat er op het etiket van een voedingssupplement staat?

Drie lagen: algemene Europese regels voor alle voorverpakte levensmiddelen, Europese regels specifiek voor voedingssupplementen en de nationale regels van het land waar u verkoopt.

Elk land zet Richtlijn 2002/46/EG om in zijn eigen recht; Nederland deed dat met het Warenwetbesluit voedingssupplementen. De Europese regels bepalen de inhoud, de precieze formulering komt uit het recht van het verkoopland.

Een voedingssupplement heeft geen voedingswaardevermelding (energie, vetten, koolhydraten) nodig: art. 29, lid 1, onder a, van Verordening 1169/2011 sluit het daarvan uit.

Welke benaming moet het product hebben?

De verkoopbenaming is ‘voedingssupplement’ (art. 6, lid 1, van Richtlijn 2002/46/EG), in de taal van het verkoopland. In Nederland schrijft art. 5 van het Warenwetbesluit voedingssupplementen voor dat de aanduiding ‘voedingssupplement’ uitsluitend en verplicht voor voedingssupplementen wordt gebruikt. Op een meertalig etiket staat in elke taalversie de term van dat land, bijvoorbeeld ‘complément alimentaire’ in het Frans.

Uw merk of een fantasienaam vervangt de benaming van het levensmiddel niet (art. 17 van Verordening 1169/2011). Een beschrijvende benaming werkt goed, bijvoorbeeld ‘voedingssupplement met magnesium’. De benaming en de netto hoeveelheid moeten in hetzelfde gezichtsveld staan (art. 13, lid 5).

Welke vermeldingen gelden specifiek voor voedingssupplementen?

Vergeleken met een gewoon voorverpakt levensmiddel moet het etiket van een voedingssupplement volgens art. 6, lid 3, en art. 8 van Richtlijn 2002/46/EG nog zeven vermeldingen bevatten:

1. de naam van de categorieën nutriënten of stoffen die het product kenmerken, of informatie over de aard ervan (bijvoorbeeld ‘vitaminen en mineralen’, ‘plantenextract’),
2. de portie van het product die voor dagelijkse consumptie wordt aanbevolen (bijvoorbeeld ‘1 capsule per dag’),
3. een waarschuwing voor overschrijding van de aanbevolen dagelijkse portie,
4. de vermelding dat voedingssupplementen niet als substituut voor een gevarieerde voeding mogen worden gebruikt,
5. een waarschuwing dat de producten buiten bereik van jonge kinderen moeten worden bewaard,
6. de hoeveelheid van elke nutriënt of stof met een nutritioneel of fysiologisch effect, in een getal, per aanbevolen dagelijkse portie,
7. voor vitaminen en mineralen ook het percentage van de referentie-inname (% RI).

De richtlijn schrijft de betekenis van de waarschuwingen voor, niet de exacte tekst. In Nederland staan ze in art. 6, lid 1, van het Warenwetbesluit voedingssupplementen. Op etiketten ziet u vaak formuleringen als ‘De aanbevolen dagelijkse dosis niet overschrijden.’, ‘Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding.’ en ‘Buiten bereik van jonge kinderen bewaren.’ Zo dicht mogelijk bij de nationale regels blijven is het veiligst.

Hoe vermeldt u hoeveelheden per dagelijkse dosis en % RI?

Hoeveelheden worden per aanbevolen dagelijkse dosis vermeld, niet per 100 g of 100 ml (art. 8, lid 2, van Richtlijn 2002/46/EG). Het zijn gemiddelden op basis van de analyse van het product door de fabrikant (art. 9, lid 1). De dosis in de tabel moet overeenkomen met de dosis in de gebruiksaanwijzing.

Het % RI wordt alleen vermeld voor vitaminen en mineralen met een referentie-inname in bijlage XIII, deel A, van Verordening 1169/2011. Het mag ook grafisch worden weergegeven (art. 9, lid 2, van de richtlijn). Een selectie van waarden voor volwassenen:

Voorbeeld: 150 mg magnesium per dagelijkse dosis is 150 ÷ 375 = 40% RI. Voor plantenextracten, aminozuren en andere stoffen zonder RI vermeldt u alleen de hoeveelheid, bijvoorbeeld met de toelichting dat er geen RI is vastgesteld.

Bij controles gebruiken instanties het richtsnoer van de Europese Commissie over toleranties van december 2012. Voor voedingssupplementen staat dat, inclusief meetonzekerheid, +50% / −20% voor vitaminen en +45% / −20% voor mineralen toe. Het richtsnoer is juridisch niet bindend. In de praktijk mag het werkelijke gehalte niet meer dan 20% onder de vermelde waarde liggen, ook niet aan het einde van de houdbaarheid.

Wat staat er in de ingrediëntenlijst, en hoe vermeldt u allergenen?

De ingrediëntenlijst begint met een opschrift met het woord ‘ingrediënten’ en vermeldt alle ingrediënten in afnemende volgorde van gewicht op het moment van gebruik (art. 18 van Verordening 1169/2011).

• Additieven worden aangeduid met de naam van hun categorie, gevolgd door de specifieke benaming of het E-nummer, bijvoorbeeld ‘conserveermiddel: kaliumsorbaat’ (bijlage VII, deel C).
• Capsulewanden zijn ook ingrediënten, bijvoorbeeld ‘capsulewand: hydroxypropylmethylcellulose’.
• Technisch vervaardigde nanomaterialen worden gevolgd door het woord ‘nano’ tussen haakjes (art. 18, lid 3).
• Allergenen uit de 14 groepen van bijlage II worden in de ingrediëntenlijst zelf benadrukt, met een ander lettertype, een andere stijl of achtergrondkleur (art. 21).
• Hoeveelheid van een ingrediënt (QUID): staat een ingrediënt in de benaming of wordt het in woord of beeld benadrukt, vermeld dan de hoeveelheid (art. 22, bijlage VIII).

Netto hoeveelheid, houdbaarheid, partij, bewaring en gebruik: wat precies?

Hiervoor gelden de algemene regels voor voorverpakte levensmiddelen:

• Netto hoeveelheid in ml voor vloeistoffen en in g voor andere producten (art. 23). Vermeld bij tabletten en capsules het nettogewicht; het aantal tabletten of capsules erbij vermelden is gebruikelijk en nuttig. Bijlage IX, punt 1, onder c, stelt levensmiddelen die gewoonlijk per stuk worden verkocht vrij als het aantal van buitenaf zichtbaar of op het etiket vermeld is; of instanties dit op supplementen toepassen, verschilt, dus ook het gewicht vermelden is de veilige keuze.
• Datum van minimale houdbaarheid: ‘Ten minste houdbaar tot …’ als de dag wordt vermeld, anders ‘Ten minste houdbaar tot einde …’. Bij een houdbaarheid van meer dan 18 maanden volstaat het jaar, bij 3 tot 18 maanden maand en jaar (bijlage X).
• Bewaarvoorschriften en, waar nodig, de gebruikstermijn na opening (art. 25).
• Partij, meestal voorafgegaan door de letter ‘L’ (Richtlijn 2011/91/EU).
• Gebruiksaanwijzing, als het product zonder die aanwijzing moeilijk correct te gebruiken is, bijvoorbeeld ‘in een glas water oplossen’ (art. 9, lid 1, onder j).

Wiens naam en adres moeten op het etiket?

De naam of handelsnaam en het adres van het bedrijf onder wiens naam het product in de handel wordt gebracht (art. 8, lid 1, en art. 9, lid 1, onder h, van Verordening 1169/2011). Bij private label is dat de merkeigenaar, niet de contractfabrikant. Is de merkeigenaar niet in de EU gevestigd, dan wordt de invoerder vermeld.

De fabrikant hoeft niet te worden vermeld. U kunt vrijwillig ‘Geproduceerd voor …’ toevoegen.

Het land van oorsprong is alleen verplicht als het weglaten ervan de consument zou kunnen misleiden (art. 26, lid 2, onder a). Vermeldt u het en komt het primaire ingrediënt van elders, dan gelden de regels van art. 26, lid 3.

In welke taal moet het etiket zijn?

De verplichte voedselinformatie wordt ‘aangebracht in een taal die gemakkelijk te begrijpen is voor de consumenten van de lidstaten waar het levensmiddel in kwestie in de handel wordt gebracht’ (art. 15, lid 1, van Verordening 1169/2011). Lidstaten mogen een of meer officiële EU-talen voorschrijven (art. 15, lid 2), en een etiket mag meerdere talen bevatten (art. 15, lid 3).

• Nederland: voor de verplichte voedselinformatie en de vermeldingen op de etikettering wordt ‘in ieder geval de Nederlandse taal’ gebruikt (art. 3 van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen).
• België: de officiële taal of talen van het taalgebied waar het product wordt verkocht (Wetboek van economisch recht, art. VI.8); in Vlaanderen dus Nederlands. Bij planten vermeldt u de Latijnse naam en de naam in de taal van de regio. Verkoopt u in heel België, plan dan een meertalig etiket.
• Meerdere landen op één verpakking: elke taalversie moet volledig zijn, met de term ‘voedingssupplement’ in de betreffende taal en alle waarschuwingen.

Bij onlineverkoop gelden dezelfde taalregels voor de productpagina.

Welke lettergrootte en opmaak zijn verplicht?

De verplichte vermeldingen hebben een x-hoogte van minstens 1,2 mm, of 0,9 mm als het grootste oppervlak van de verpakking kleiner is dan 80 cm² (art. 13, leden 2 en 3, bijlage IV van Verordening 1169/2011).

• De informatie staat op een in het oog springende plaats, goed zichtbaar, duidelijk leesbaar en zo nodig onuitwisbaar (art. 13, lid 1).
• Ze mag niet verborgen, bedekt of onderbroken worden door andere tekst of afbeeldingen.
• De benaming van het levensmiddel en de netto hoeveelheid staan in hetzelfde gezichtsveld (art. 13, lid 5).

Welke ingrediënten vragen extra vermeldingen?

Sommige ingrediënten vragen volgens het Europese recht een extra vermelding, en sommige landen voegen eigen regels toe.

Wat moet een webshop tonen?

Bij voorverpakte levensmiddelen die online worden verkocht, moet alle verplichte informatie behalve de datum van minimale houdbaarheid beschikbaar zijn vóór de aankoop wordt gesloten, op de productpagina of via andere duidelijk aangegeven middelen, zonder extra kosten voor de consument. Alle verplichte vermeldingen moeten beschikbaar zijn op het moment van levering (art. 14 van Verordening 1169/2011).

Voor voedingssupplementen horen daar ook de specifieke vermeldingen bij: categorieën nutriënten, dagelijkse dosis, waarschuwingen, hoeveelheden per dagelijkse dosis en % RI. Publiceer in de praktijk de volledige etikettekst op de productpagina, liefst met een foto van het etiket, in de taal van de markt.

Waar vullen nationale regels de Europese regels aan?

Het Europese recht bepaalt de inhoud van het etiket, het nationale recht vult details aan. Controleer vóór het drukken de regels van elk land waar u verkoopt.

Hoe de notificatie werkt, leest u in Notificatie van voedingssupplementen. Koopt u bij een fabrikant in een andere lidstaat, lees dan Voedingssupplementen uit Slowakije.

Checklist vóór het drukken

Loop het etiket regel voor regel na voordat u drukt:

Hoe zien etiketteksten voor een echt product eruit?

De teksten hieronder zijn een voorbeeld uit onze catalogus voor Liposomaal Magnesiumchelaat in een fles van 200 ml, hier in het Nederlands. Ze tonen de opbouw van een etiket, zijn geen kant-en-klaar etiket voor uw product en bevatten geen gezondheidsclaims.

Welke fouten op etiketten komen vaak voor?

Deze fouten volgen uit de regels hierboven en zijn makkelijk over het hoofd te zien:

• de nationale term voor ‘voedingssupplement’ ontbreekt in een van de taalversies,
• hoeveelheden per 100 ml in plaats van per dagelijkse dosis, of het % RI ontbreekt,
• de hoeveelheid werkzame stof komt niet overeen met de dosis in de gebruiksaanwijzing,
• allergenen zijn niet in de ingrediëntenlijst zelf benadrukt,
• additieven staan er zonder hun categorie,
• de fabrikant staat vermeld in plaats van de merkeigenaar als verantwoordelijk bedrijf,
• benaming en netto hoeveelheid staan niet in hetzelfde gezichtsveld,
• tekst kleiner dan 1,2 mm (0,9 mm op kleine verpakkingen),
• medische formuleringen (‘behandelt’, ‘helpt bij een ziekte’), verboden door art. 6, lid 2, van Richtlijn 2002/46/EG en art. 7, lid 3, van Verordening 1169/2011,
• beweringen dat een gevarieerde voeding niet genoeg nutriënten kan leveren (art. 7 van Richtlijn 2002/46/EG),
• ‘betere opname’ of ‘hogere biologische beschikbaarheid’, wat geen toegestane gezondheidsclaims zijn. Meer in Gezondheidsclaims op voedingssupplementen en Liposomale supplementen uitgelegd.

Hoe helpen wij u met uw etiket?

Wij bereiden de inhoud van het etiket voor en bedrukken en plakken de etiketten als u dat wilt:

• etiketteksten, op verzoek in het Nederlands (ingrediënten, hoeveelheden per dagelijkse dosis, gebruik, waarschuwingen, bewaring),
• een maatsjabloon op schaal 1:1 en een handleiding voor uw ontwerper; u levert het ontwerp aan, want grafisch ontwerp doen wij niet,
• een controle van de definitieve pdf en een proef vóór het drukken,
• optioneel bedrukken en aanbrengen voor € 0,30 per stuk, zonder opstartkosten; wij leveren de producten ook zonder etiket, en de etiketteksten en het sjabloon krijgt u in beide gevallen.

Kant-en-klare producten met uw etiket verzenden wij gewoonlijk binnen 3–5 werkdagen na ontvangst van de drukklare etiketbestanden, als het product op voorraad is. In Nederland is geen productnotificatie nodig, in België en de meeste andere EU-landen wel (art. 10 van Richtlijn 2002/46/EG). De eisen verschillen per land. Op verzoek adviseren wij u en bereiden wij de documenten voor.

De keuze van gezondheidsclaims ligt bij u. Meer informatie vindt u op de pagina Etiketten, of stuur ons een vraag over uw etiket – u kunt ons ook in het Nederlands schrijven.