Gezondheidsclaims op voedingssupplementen: wat het EU-recht toestaat

Wat is een voedingsclaim en wat is een gezondheidsclaim?

Een voedingsclaim gaat over de energie of het nutriëntengehalte van een levensmiddel, bijvoorbeeld ‘bron van vitamine C’. Een gezondheidsclaim legt een verband tussen een levensmiddel of een bestanddeel ervan en de gezondheid, bijvoorbeeld ‘Vitamine C draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid’. Beide vallen onder Verordening (EG) nr. 1924/2006.

Een claim is elke niet-verplichte boodschap of voorstelling die suggereert dat een levensmiddel bijzondere eigenschappen heeft, ook afbeeldingen en symbolen (art. 2, lid 2). Voor vitaminen en mineralen kent de bijlage bij de verordening twee basisvoedingsclaims:

Let ook op uw productnaam. Een merknaam, handelsnaam of fantasienaam die als voedings- of gezondheidsclaim kan worden opgevat, mag alleen worden gebruikt als er een bijbehorende toegestane claim bij staat (art. 1, lid 3).

Waar vindt u de toegestane gezondheidsclaims?

Toegestane claims staan in Verordening (EU) nr. 432/2012 van de Commissie, die geldt sinds 14 december 2012, en in het EU-register van voedings- en gezondheidsclaims op de website van de Europese Commissie. Het register toont toegestane en niet-toegestane claims en kan naar Excel worden geëxporteerd.

• Alleen uit de lijst. Gezondheidsclaims zijn verboden, tenzij ze zijn toegestaan en in de Europese lijsten zijn opgenomen (art. 10, lid 1, van Verordening 1924/2006).
• Dezelfde betekenis, dezelfde voorwaarden. Een formulering die voor de consument dezelfde betekenis heeft als een toegestane claim, valt onder dezelfde gebruiksvoorwaarden (overweging 9 van Verordening 432/2012).
• Uw taal. Verordening 432/2012 bestaat in alle officiële EU-talen. Gebruik voor een etiket in Nederland of Vlaanderen de Nederlandse taalversie; voor andere taalgebieden de versie in die taal.
• De lijst verandert. Verordening (EU) 2024/2041 schrapte bijvoorbeeld de claim voor monacoline K uit rode gistrijst. Controleer de actuele formulering vóór elke drukopdracht.

Welke claims zijn toegestaan voor vitamine C, D, K, B6, B12, magnesium, zink en seleen?

Voor deze acht nutriënten bevat Verordening 432/2012 76 toegestane claims. De tabel toont hoeveel er zijn en de drempel voor ‘bron van’, berekend op basis van de referentie-innames (RI) in bijlage XIII van Verordening (EU) nr. 1169/2011:

Een selectie van toegestane claims, letterlijk uit de Nederlandse geconsolideerde tekst van Verordening 432/2012 (20 augustus 2025):

Voor al deze claims geldt dezelfde gebruiksvoorwaarde, bijvoorbeeld voor vitamine C: ‘De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die ten minste een bron van vitamine C zijn zoals bedoeld in de claim BRON VAN [NAAM VAN DE VITAMINE(N)] EN/OF [NAAM VAN HET MINERAAL/DE MINERALEN], zoals vermeld in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 1924/2006.’

Sommige claims hebben een eigen voorwaarde. ‘Vitamine C draagt bij tot de instandhouding van de normale werking van het immuunsysteem tijdens en na zware lichamelijke inspanning’ mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die zorgen voor een dagelijkse inname van 200 mg vitamine C, en de consument moet worden geïnformeerd dat het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 200 mg naast de aanbevolen dagelijkse inname van vitamine C.

Wanneer mag u een claim gebruiken?

Als het supplement genoeg van de stof bevat en het etiket de verplichte begeleidende informatie draagt.

Significante hoeveelheid. ‘Bron van’ betekent een significante hoeveelheid zoals bedoeld in bijlage XIII, deel A, punt 2, van Verordening 1169/2011. Als regel is dat 15% van de RI per 100 g of 100 ml, of per portie als de verpakking maar één portie bevat. Voor voedingssupplementen:

• De Tsjechische voedselinspectie (SZPI) stelt in haar richtsnoer van 3 januari 2024 dat het voor voedingssupplementen gaat om 15% van de RI in de aanbevolen dagelijkse dosis.
• Een bindende Europese interpretatie bestaat niet. Volgens onze lezing is 15% van de RI in de aanbevolen dagelijkse dosis de redelijke aanpak.
• De stof moet ook beschikbaar zijn in een vorm die door het lichaam kan worden gebruikt (art. 5, lid 1, onder c, van Verordening 1924/2006).

Begeleidende informatie (art. 10, lid 2). Draagt een supplement een gezondheidsclaim, dan moet de etikettering (of, bij ontbreken daarvan, de presentatie en reclame) de volgende informatie bevatten:

1. een bewering waarin wordt gewezen op het belang van een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl,
2. de benodigde hoeveelheid van het levensmiddel en het vereiste consumptiepatroon om het geclaimde heilzame effect te bereiken,
3. indien van toepassing, een vermelding voor mensen die het gebruik van het levensmiddel dienen te vermijden,
4. een passende waarschuwing voor producten die bij overmatig gebruik een gezondheidsrisico kunnen inhouden.

Algemene claims. Verwijzingen naar algemene, niet-specifieke voordelen, zoals ‘voor de weerstand’ of ‘voor vitaliteit’, zijn alleen toegestaan samen met een specifieke toegestane claim (art. 10, lid 3).

Wat mag u nooit beweren?

Wat de receptuur ook is, u mag nooit beweren dat een supplement een ziekte voorkomt, behandelt of geneest (art. 7, leden 3 en 4, van Verordening 1169/2011, art. 6, lid 2, van Richtlijn 2002/46/EG). Dat geldt voor het etiket, de presentatie en de reclame. U mag ook niet beweren of suggereren dat een evenwichtige en gevarieerde voeding in het algemeen geen passende hoeveelheden nutriënten kan bieden (art. 7 van Richtlijn 2002/46/EG). Volgens art. 12 van Verordening 1924/2006 zijn de volgende claims niet toegestaan:

• claims waarin de indruk wordt gewekt dat het niet nuttigen van het levensmiddel de gezondheid kan schaden,
• claims die zinspelen op de snelheid of de mate van gewichtsverlies,
• claims waarin wordt verwezen naar aanbevelingen van individuele artsen of beroepsbeoefenaren op het gebied van de volksgezondheid.

Claims over ziekterisicobeperking vormen een aparte categorie. Ze mogen alleen worden gebruikt als ze specifiek zijn toegestaan volgens art. 14 van Verordening 1924/2006; Verordening 432/2012 bevat ze niet. In het consumentenrecht is de valse bewering dat een product ziekten kan genezen altijd een oneerlijke handelspraktijk (Richtlijn 2005/29/EG, bijlage I, punt 17).

Nationale reclameregels kunnen daar nog eisen aan toevoegen. Controleer ze in elk land waar u adverteert.

Waarom is ‘betere opname’ geen toegestane claim?

Een claim over betere opname of hogere biologische beschikbaarheid is geen toegestane gezondheidsclaim. In zijn advies van 2010 (EFSA Journal 2010;8(10):1743) stelde het EFSA-panel vast dat zulke claims gaan over de verbeterde biologische beschikbaarheid van een nutriënt, en niet over een verband tussen een levensmiddel en de gezondheid zoals Verordening 1924/2006 vereist.

U mag de vorm feitelijk beschrijven, bijvoorbeeld ‘magnesium in liposomale vorm’. U mag haar niet koppelen aan een sterkere werking of veelvouden gebruiken zoals ‘2× beter’. De toegestane claims ‘Vitamine C verhoogt de ijzeropname’ en ‘Vitamine D draagt bij tot de normale opname/het normale gebruik van calcium en fosfor’ beschrijven de rol van de nutriënt in het lichaam, niet een eigenschap van uw productvorm. Meer in Liposomale supplementen uitgelegd.

Wat geldt voor claims voor planten die ‘on hold’ staan?

Claims over plantaardige stoffen (botanicals) die EFSA nog niet heeft beoordeeld of die de Commissie nog niet heeft behandeld, mogen verder worden gebruikt op grond van art. 28, leden 5 en 6, van Verordening 1924/2006 (overwegingen 10 en 11 van Verordening 432/2012). Volgens de Europese Rekenkamer (speciaal verslag 23/2024) staan 2.078 claims voor botanicals nog ‘on hold’.

Het Hof van Justitie van de EU beperkte het gebruik ervan in arrest C-386/23 van 30 april 2025. Zolang de Commissie haar onderzoek niet heeft afgerond, mag reclame voor een supplement op basis van plantaardige stoffen niet gebruiken:

• specifieke claims die psychologische functies of gedragsfuncties beschrijven of daarnaar verwijzen (zoals stemming of stress),
• verwijzingen naar algemene, niet-specifieke voordelen voor de algemene gezondheid zonder toegestane specifieke claim,

tenzij art. 28, lid 6, van Verordening 1924/2006 ze toestaat.

Het arrest sloot on-hold-claims over lichamelijke functies niet uitdrukkelijk uit. Volgens onze lezing is het gebruik ervan op eigen verantwoordelijkheid en risico. Nationale richtsnoeren kunnen van vóór het arrest dateren: het Tsjechische SZPI-richtsnoer van 3 januari 2024 bijvoorbeeld. De veiligere weg is de plant te combineren met een vitamine of mineraal met een toegestane claim.

Gelden de regels voor websites, sociale media en influencers?

Ja. Verordening 1924/2006 geldt voor claims in commerciële mededelingen, zowel in de etikettering als in de presentatie of reclame voor levensmiddelen (art. 1, lid 2). Uw website, webshop, nieuwsbrief en posts op sociale media zijn commerciële mededelingen.

• Professioneel publiek. In arrest C-19/15 (14 juli 2016) oordeelde het Hof van Justitie dat de verordening ook geldt voor commerciële mededelingen die uitsluitend op zorgprofessionals zijn gericht. Volgens onze lezing gelden dezelfde regels dus voor catalogi voor apotheken en materiaal voor distributeurs.
• Influencers. Volgens onze lezing is een betaalde post van een influencer reclame voor uw merk, dus gelden dezelfde regels voor claims. Het commerciële oogmerk moet ook duidelijk zijn: volgens de richtlijn oneerlijke handelspraktijken (2005/29/EG) is het verbergen ervan een misleidende omissie (art. 7, lid 2), en betaalde redactionele inhoud die niet als zodanig herkenbaar is, is altijd oneerlijk (bijlage I, punt 11).
• Klantbeoordelingen. Het EU-recht regelt ze niet uitdrukkelijk. Volgens onze lezing kunnen beoordelingen die u selecteert, uitlicht of als marketing deelt, uw eigen commerciële mededeling worden.

Wie handhaaft de regels, en wat zijn de risico’s?

Elke lidstaat handhaaft de regels via zijn eigen instanties en stelt zijn eigen sancties vast, ook Nederland en België. Officiële controles volgen Verordening (EU) 2017/625; instanties mogen bijvoorbeeld producten online bestellen zonder zich bekend te maken en ze als officiële monsters gebruiken (art. 36).

Naast boetes kunnen instanties bevelen etiketten en reclame aan te passen of producten uit de handel te nemen. Bevoegdheden, hoogte van de sancties en handhavingspraktijk verschillen per land; controleer de regels van elk land waar u verkoopt en laat uw claims bij twijfel juridisch nakijken.

Hoe helpen wij u?

Wij bereiden etiketteksten voor volgens de regels, op verzoek in het Nederlands: ingrediënten, hoeveelheden per dagelijkse dosis met % RI, gebruik, verplichte waarschuwingen en bewaring. De keuze van gezondheidsclaims ligt bij u; die bieden wij niet als dienst aan. Als merkeigenaar bent u verantwoordelijk voor de claims die u gebruikt.

De andere verplichte vermeldingen staan in Etiket van een voedingssupplement, de notificatie in Notificatie van voedingssupplementen. Hoe etiketdruk en aanbrengen werken, leest u op de pagina Etiketten. Met vragen kunt u ons een aanvraag sturen – u kunt ons ook in het Nederlands schrijven.