Ισχυρισμοί υγείας στα συμπληρώματα διατροφής: τι επιτρέπει η ΕΕ

Τι είναι ισχυρισμός διατροφής και τι ισχυρισμός υγείας;

Ο ισχυρισμός διατροφής αφορά την ενέργεια ή την περιεκτικότητα ενός τροφίμου σε θρεπτικά συστατικά, για παράδειγμα «πηγή βιταμίνης C». Ο ισχυρισμός υγείας συνδέει ένα τρόφιμο ή ένα συστατικό του με την υγεία, για παράδειγμα «Η βιταμίνη C συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης». Και οι δύο διέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1924/2006.

Ισχυρισμός είναι κάθε μήνυμα ή απεικόνιση που δεν είναι υποχρεωτική και υπονοεί ότι ένα τρόφιμο έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων εικόνων και συμβόλων (άρθρο 2 παρ. 2). Για τις βιταμίνες και τα ανόργανα στοιχεία, το παράρτημα του κανονισμού ορίζει δύο βασικούς ισχυρισμούς διατροφής:

Προσέξτε και την ονομασία του προϊόντος. Εμπορικό σήμα, όνομα μάρκας ή φανταστική ονομασία που μπορεί να εκληφθεί ως ισχυρισμός διατροφής ή υγείας επιτρέπεται μόνο αν συνοδεύεται από σχετικό εγκεκριμένο ισχυρισμό (άρθρο 1 παρ. 3).

Πού βρίσκετε τους εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας;

Οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 432/2012 της Επιτροπής, που εφαρμόζεται από τις 14 Δεκεμβρίου 2012, και στο μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το μητρώο δείχνει εγκεκριμένους και μη εγκεκριμένους ισχυρισμούς και μπορεί να εξαχθεί σε Excel.

• Μόνο από τον κατάλογο. Οι ισχυρισμοί υγείας απαγορεύονται, εκτός αν έχουν εγκριθεί και περιλαμβάνονται στους καταλόγους της ΕΕ (άρθρο 10 παρ. 1 του κανονισμού 1924/2006).
• Ίδιο νόημα, ίδιοι όροι. Διατύπωση με το ίδιο νόημα για τους καταναλωτές με εγκεκριμένο ισχυρισμό υπόκειται στους ίδιους όρους χρήσης (αιτιολογική σκέψη 9 του κανονισμού 432/2012).
• Στα ελληνικά. Ο κανονισμός 432/2012 υπάρχει σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Για ετικέτα στην Ελλάδα ή στην Κύπρο χρησιμοποιήστε την ελληνική γλωσσική εκδοχή.
• Ο κατάλογος αλλάζει. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/2041, για παράδειγμα, κατάργησε τον ισχυρισμό για τη μονακολίνη K από κόκκινο ζυμωμένο ρύζι. Ελέγξτε την ισχύουσα διατύπωση πριν από κάθε εκτύπωση.

Ποιοι ισχυρισμοί έχουν εγκριθεί για τις βιταμίνες C, D, K, B6, B12, το μαγνήσιο, τον ψευδάργυρο και το σελήνιο;

Για αυτά τα οκτώ θρεπτικά συστατικά ο κανονισμός 432/2012 περιλαμβάνει 76 εγκεκριμένους ισχυρισμούς. Ο πίνακας δείχνει πόσοι είναι και το όριο της «πηγής», υπολογισμένο από τις διατροφικές τιμές αναφοράς (ΔΤΑ) του παραρτήματος XIII του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011:

Επιλογή εγκεκριμένων ισχυρισμών, κατά λέξη από το ελληνικό ενοποιημένο κείμενο του κανονισμού 432/2012 (20 Αυγούστου 2025):

Όλοι οι παραπάνω ισχυρισμοί έχουν τον ίδιο όρο χρήσης, για παράδειγμα για τη βιταμίνη C: «Ο ισχυρισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τρόφιμα που αποτελούν τουλάχιστον πηγή βιταμίνης C όπως αναφέρεται στον ισχυρισμό ΠΗΓΗ [ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ/ΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ(-ΩΝ)] ΚΑΙ/Ή [ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ/ΤΩΝ ΑΝΟΡΓΑΝΟΥ(-ΩΝ) ΑΛΑΤΟΣ(-ΩΝ)], όπως αυτός παρατίθεται στο παράρτημα του κανονισμού 1924/2006.»

Ορισμένοι ισχυρισμοί έχουν δικό τους όρο. Ο ισχυρισμός «Η βιταμίνη C συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος κατά τη διάρκεια και μετά από έντονη σωματική άσκηση» επιτρέπεται μόνο για τρόφιμα που παρέχουν ημερήσια πρόσληψη 200 mg βιταμίνης C, και ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται ότι το αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με 200 mg πέραν της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης.

Πότε επιτρέπεται να χρησιμοποιήσετε έναν ισχυρισμό;

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν ισχυρισμό αν το συμπλήρωμα περιέχει αρκετή ποσότητα της ουσίας και η επισήμανση φέρει τις απαιτούμενες συνοδευτικές πληροφορίες.

Σημαντική ποσότητα. «Πηγή» σημαίνει σημαντική ποσότητα όπως ορίζεται στο παράρτημα XIII μέρος Α σημείο 2 του κανονισμού 1169/2011. Κατά κανόνα πρόκειται για 15 % της ΔΤΑ ανά 100 g ή 100 ml, ή ανά μερίδα αν η συσκευασία περιέχει μόνο μία μερίδα. Για τα συμπληρώματα διατροφής:

• Η τσεχική αρχή επιθεώρησης γεωργίας και τροφίμων (SZPI), στις οδηγίες της 3ης Ιανουαρίου 2024, αναφέρει ότι για τα συμπληρώματα διατροφής πρόκειται για 15 % της ΔΤΑ στη συνιστώμενη ημερήσια δόση.
• Δεσμευτική ερμηνεία σε επίπεδο ΕΕ δεν υπάρχει. Κατά την ανάγνωσή μας, ο υπολογισμός του 15 % της ΔΤΑ στη συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι η εύλογη προσέγγιση.
• Η ουσία πρέπει επίσης να είναι σε μορφή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον οργανισμό (άρθρο 5 παρ. 1 στοιχείο γ του κανονισμού 1924/2006).

Συνοδευτικές πληροφορίες (άρθρο 10 παρ. 2). Αν ένα συμπλήρωμα φέρει ισχυρισμό υγείας, η επισήμανση (ή, αν δεν υπάρχει επισήμανση, η παρουσίαση και η διαφήμιση) πρέπει να περιλαμβάνει:

1. δήλωση που να επισημαίνει τη σπουδαιότητα της ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής και του υγιεινού τρόπου ζωής,
2. την ποσότητα του τροφίμου και τον τρόπο κατανάλωσης που απαιτούνται για να επιτευχθεί το ευεργετικό αποτέλεσμα του ισχυρισμού,
3. κατά περίπτωση, δήλωση προς τα άτομα που πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση του τροφίμου,
4. κατάλληλη προειδοποίηση για προϊόντα που ενδέχεται να αποτελούν κίνδυνο για την υγεία σε περίπτωση υπερβολικής κατανάλωσης.

Γενικοί ισχυρισμοί. Αναφορά σε γενικά, μη προσδιοριζόμενα οφέλη, όπως «για την ανοσία» ή «για τη ζωτικότητα», επιτρέπεται μόνο μαζί με συγκεκριμένο εγκεκριμένο ισχυρισμό (άρθρο 10 παρ. 3).

Τι δεν επιτρέπεται ποτέ να ισχυριστείτε;

Ανεξάρτητα από τη σύνθεση, δεν επιτρέπεται ποτέ να ισχυριστείτε ότι ένα συμπλήρωμα προλαμβάνει, θεραπεύει ή γιατρεύει μια ασθένεια (άρθρο 7 παρ. 3 και 4 του κανονισμού 1169/2011, άρθρο 6 παρ. 2 της οδηγίας 2002/46/ΕΚ). Αυτό ισχύει για την ετικέτα, την παρουσίαση και τη διαφήμιση. Δεν επιτρέπεται επίσης να δηλώσετε ή να υπονοήσετε ότι μια ισορροπημένη και ποικίλη δίαιτα δεν παρέχει αρκετά θρεπτικά συστατικά (άρθρο 7 της οδηγίας 2002/46/ΕΚ). Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού 1924/2006, δεν επιτρέπονται ισχυρισμοί:

• που υπονοούν ότι μπορεί να επηρεαστεί η υγεία από τη μη κατανάλωση του τροφίμου,
• που αναφέρονται στον ρυθμό ή την ποσότητα απώλειας βάρους,
• που αναφέρονται σε συστάσεις μεμονωμένων ιατρών ή επαγγελματιών υγείας.

Οι ισχυρισμοί μείωσης του κινδύνου ασθένειας αποτελούν χωριστή κατηγορία. Επιτρέπονται μόνο αν έχουν εγκριθεί ειδικά σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού 1924/2006· ο κανονισμός 432/2012 δεν τους περιλαμβάνει. Στο δίκαιο των καταναλωτών, ο ψευδής ισχυρισμός ότι ένα προϊόν μπορεί να θεραπεύσει ασθένειες είναι πάντα αθέμιτη εμπορική πρακτική (οδηγία 2005/29/ΕΚ, παράρτημα I σημείο 17).

Οι εθνικοί νόμοι για τη διαφήμιση μπορεί να προσθέτουν κανόνες. Στη Σλοβακία, για παράδειγμα, η διαφήμιση δεν επιτρέπεται να παρουσιάζει τα συμπληρώματα διατροφής σαν να έχουν τις επιδράσεις φαρμάκων (νόμος αριθ. 147/2001 Coll., § 3 παρ. 1 στοιχείο f)· στην Τσεχία η διαφήμιση συμπληρώματος πρέπει να περιέχει ευδιάκριτα τις λέξεις «doplněk stravy» (νόμος αριθ. 40/1995 Coll., § 5d παρ. 3). Τους κανόνες για τη διαφήμιση στην Ελλάδα και την Κύπρο ελέγξτε τους πριν από μια καμπάνια.

Γιατί η «καλύτερη απορρόφηση» δεν είναι εγκεκριμένος ισχυρισμός;

Ο ισχυρισμός για καλύτερη απορρόφηση ή υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητα δεν είναι εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας. Στη γνωμοδότησή της του 2010 (EFSA Journal 2010·8(10):1743), η επιστημονική ομάδα της EFSA έκρινε ότι τέτοιοι ισχυρισμοί αφορούν τη βελτιωμένη βιοδιαθεσιμότητα ενός θρεπτικού συστατικού και όχι σχέση μεταξύ τροφίμου και υγείας, όπως απαιτεί ο κανονισμός 1924/2006.

Μπορείτε να περιγράψετε τη μορφή αντικειμενικά, για παράδειγμα «μαγνήσιο σε λιποσωμιακή μορφή». Δεν μπορείτε να τη συνδέσετε με μεγαλύτερη δράση ή να χρησιμοποιήσετε πολλαπλάσια όπως «2 φορές καλύτερο». Οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί «Η βιταμίνη C αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου» και «Η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική απορρόφηση/χρησιμοποίηση του ασβεστίου και του φωσφόρου» περιγράφουν τον ρόλο του θρεπτικού συστατικού στον οργανισμό, όχι μια ιδιότητα της μορφής του προϊόντος σας. Περισσότερα στον οδηγό Λιποσωμιακά συμπληρώματα: τι είναι.

Τι ισχύει για τους ισχυρισμούς φυτικών ουσιών «σε αναμονή»;

Οι ισχυρισμοί για φυτικές ουσίες (botanicals) που η EFSA δεν έχει ακόμη αξιολογήσει ή η Επιτροπή δεν έχει ακόμη εξετάσει μπορούν να εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 5 και 6 του κανονισμού 1924/2006 (αιτιολογικές σκέψεις 10 και 11 του κανονισμού 432/2012). Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ειδική έκθεση 23/2024), 2.078 ισχυρισμοί για φυτικές ουσίες παραμένουν σε αναμονή.

Το Δικαστήριο της ΕΕ περιόρισε τη χρήση τους με την απόφαση C-386/23 της 30ής Απριλίου 2025. Μέχρι να ολοκληρώσει η Επιτροπή την εξέτασή τους, η διαφήμιση συμπληρώματος από φυτικές ουσίες δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί:

• ειδικούς ισχυρισμούς που περιγράφουν ή αναφέρονται σε ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς (όπως η διάθεση ή το στρες),
• αναφορές σε γενικά, μη προσδιοριζόμενα οφέλη για τη συνολική υγεία χωρίς εγκεκριμένο ειδικό ισχυρισμό,

εκτός αν τους επιτρέπει το άρθρο 28 παρ. 6 του κανονισμού 1924/2006.

Η απόφαση δεν απέκλεισε ρητά ισχυρισμούς σε αναμονή για σωματικές λειτουργίες. Κατά την ανάγνωσή μας, η χρήση τους γίνεται με δική σας ευθύνη και ρίσκο. Οι εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες μπορεί να είναι παλαιότερες από την απόφαση: οι οδηγίες της τσεχικής SZPI της 3ης Ιανουαρίου 2024, για παράδειγμα, εκδόθηκαν πριν από αυτήν. Η ασφαλέστερη λύση είναι να συνδυάσετε το φυτό με μια βιταμίνη ή ένα ανόργανο στοιχείο που έχει εγκεκριμένο ισχυρισμό.

Ισχύουν οι κανόνες για ιστοσελίδες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και influencers;

Ναι. Ο κανονισμός 1924/2006 εφαρμόζεται στους ισχυρισμούς σε εμπορικές ανακοινώσεις, είτε στην επισήμανση είτε στην παρουσίαση είτε στη διαφήμιση των τροφίμων (άρθρο 1 παρ. 2). Η ιστοσελίδα σας, το e-shop, το newsletter και οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι εμπορικές ανακοινώσεις.

• Επαγγελματικό κοινό. Με την απόφαση C-19/15 (14 Ιουλίου 2016) το Δικαστήριο έκρινε ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται και σε εμπορικές ανακοινώσεις που απευθύνονται αποκλειστικά σε επαγγελματίες υγείας. Κατά την ανάγνωσή μας, οι ίδιοι κανόνες ισχύουν επομένως για καταλόγους για φαρμακεία και υλικό για διανομείς.
• Influencers. Κατά την ανάγνωσή μας, μια πληρωμένη ανάρτηση influencer είναι διαφήμιση της μάρκας σας, οπότε ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για τους ισχυρισμούς. Ο εμπορικός της σκοπός πρέπει επίσης να είναι σαφής: σύμφωνα με την οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (2005/29/ΕΚ), η απόκρυψη του εμπορικού σκοπού είναι παραπλανητική παράλειψη (άρθρο 7 παρ. 2), και το πληρωμένο περιεχόμενο που δεν δηλώνεται ως τέτοιο είναι πάντα αθέμιτο (παράρτημα I σημείο 11).
• Κριτικές πελατών. Το δίκαιο της ΕΕ δεν τις ρυθμίζει ρητά. Κατά την ανάγνωσή μας, αν επιλέγετε, προβάλλετε ή κοινοποιείτε κριτικές για σκοπούς μάρκετινγκ, μπορεί να γίνουν δική σας εμπορική ανακοίνωση.

Ποιος ελέγχει την τήρηση των κανόνων και ποιοι είναι οι κίνδυνοι;

Κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει τους κανόνες μέσω των δικών του αρχών και ορίζει τις δικές του κυρώσεις. Οι επίσημοι έλεγχοι ακολουθούν τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/625· οι αρχές μπορούν, για παράδειγμα, να παραγγέλνουν προϊόντα online χωρίς να δηλώνουν την ταυτότητά τους και να τα χρησιμοποιούν ως επίσημα δείγματα (άρθρο 36).

Παραδείγματα κυρώσεων για παραπλανητικούς ή μη συμμορφούμενους ισχυρισμούς (κατάσταση στις 17 Οκτωβρίου 2026):

Εκτός από πρόστιμα, οι αρχές μπορούν να διατάξουν αλλαγή των ετικετών και της διαφήμισης ή απόσυρση των προϊόντων από την αγορά. Οι κυρώσεις και η πρακτική διαφέρουν από χώρα σε χώρα· τις κυρώσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο ελέγξτε τις με την αρμόδια αρχή ή με νομικό σύμβουλο.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;

Ετοιμάζουμε κείμενα ετικέτας σύμφωνα με τους κανόνες, κατόπιν αιτήματος στα ελληνικά: συστατικά, ποσότητες ανά ημερήσια δόση με % ΔΤΑ, οδηγίες χρήσης, υποχρεωτικές προειδοποιήσεις και διατήρηση. Η επιλογή των ισχυρισμών υγείας είναι δική σας· δεν την προσφέρουμε ως υπηρεσία. Ως κάτοχος της μάρκας ευθύνεστε για τους ισχυρισμούς που χρησιμοποιείτε.

Τις υπόλοιπες υποχρεωτικές ενδείξεις θα τις βρείτε στον οδηγό Επισήμανση συμπληρωμάτων διατροφής και τη γνωστοποίηση στον οδηγό Γνωστοποίηση συμπληρωμάτων διατροφής στον ΕΟΦ. Η εκτύπωση και η επικόλληση της ετικέτας, που είναι προαιρετικές (0,30 € ανά τεμάχιο), περιγράφονται στη σελίδα Ετικέτες. Παραδίδουμε από 25 τεμάχια ανά προϊόν, στις δημόσιες τιμές του τιμοκαταλόγου χωρίς ΦΠΑ, σε όλη την ΕΕ. Για ερωτήσεις στείλτε μας αίτημα· μπορείτε να μας γράψετε και στα ελληνικά.